Ikiyaga Rwihinda
Ikiyaga Rwihinda (mu gifaransa: Lac Rwihinda canke Lac aux Oiseaux, bisigura « ikiyaga c'inyoni ») ni ikiyaga kiri muri intara ya Kirundo, mu buraruko bw'igihugu c'Uburundi, hafi y'urubibe rw'Urwanda. Kizwi cane kubera ubwinshi bw'inyoni zimuka ziryamiramwo, zikaba ari zo zikwega ba mukerarugendo mu karere. Ikiyaga gifise uburinganire bwa hegitari 425, kikaba kiri ku burebure bwa metero 1.420 hejuru y'inyanja[1].
Aho giherereye
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga Rwihinda kiri muri komine ya Kirundo, mu buraruko bw'icicaro c'intara ya Kirundo. Kigize uruhongore rw'ibiyaga umunani vyo mu Bugesera (Cohoha, Gacamirindi, Gitamo, Kanzigiri, Mwungere, Narungazi, Rweru na Rwihinda), bikaba bigize ikivu c'uruzi rwa Nili. Igishanga kija mu buraruko-bushira gihuza iki kiyaga n'uruzi Akanyaru; ibiyaga Narungazi na Gitamo na vyo bisukira muri ico gishanga[2].
Ibikiranga
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga Rwihinda ntikiri kure mu bwimbike, kikaba gifise amazi make. Gifise akazinga ko hagati kitwa Akagwa, be n'utuzinga duto tw'ibimera bireremba bita ibishinga, dukunda kwimuka mu kiyaga bivanye n'umuyaga. Utwo tuzinga ni ho inyoni zimwezimwe ziterera amagi kandi zikororokera[2].
Inyoni
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga Rwihinda kizwi cane kubera ubwoko bwinshi bw'inyoni. Inyoni zimuka zigera ku bwoko 20 ziva mu Buraya, zigashika kuri iki kiyaga mu kwezi kwa Kigarama (décembre), zigasubira iyo zavuye mu kwezi kwa Ndamukiza (avril)[2]. Mu bwoko bwahasanzwe haraboneka inkona z'amazi n'amavubi.
Ibimera
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Mu kiyaga harimwo ibimera vyo mu mazi nk'udununu (nénuphars) na Potamogeton, be n'ibimera vyo mu bishanga nk'imfunzo (papyrus)[2].
Icegero gikingiwe
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Kuva mu 2011, ikiyaga Rwihinda be n'ibikikije vyashizwe mu rwego rw'« icegero c'ibidukikije gitunganijwe » (réserve naturelle gérée), mu mugambi wo gucunga ibidukikije vyo mu Bugesera. Akarere kose gakingiwe kagera kuri hegitari 8.000, mu gihe ikiyaga conyene gifise hegitari 425[3].
Ingorane
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga Rwihinda kibangamiwe n'ingorane zitandukanye: ukugabanuka kw'amazi guterwa n'ihindagurika ry'ibihe, uburobyi burenze urugero, uburimyi bwiyongera, be n'umwanda uva mu bikorwa vy'abantu. Ivyo bituma ubwoko bumwebumwe bw'inyoni bugabanuka[2].
Reba kandi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Amakuru yifashishijwe
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- ↑ BirdLife International, « Rwihinda Lake Managed Nature Reserve », datazone.birdlife.org
- 1 2 3 4 5 UNESCO, « Rwihinda, lac aux oiseaux », whc.unesco.org
- ↑ BirdLife International, « Rwihinda Lake Managed Nature Reserve » ; UNESCO, op. cit.