Ikiyaga ca Victoria
Ikiyaga ca Victoria
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni co kiyaga kinini kuruta ibindi vyose muri Afurika kandi ni co kiyaga kinini kuruta ibindi vyose kw'isi gifise amazi meza gishingiye ku buso bwaco. Gisangiye n'ibihugu bitatu: , na . Ni kimwe mu bice bihambaye vya sisitemu y'.
Izina: Ikiyaga ca Victoria
Ibihugu: Tanzania, Uganda na Kenya
Ubuso: Hafi ya km² 68.800
Uburebure: Hafi ya km 337
Ubugari: Hafi ya km 240
Uburebure bw'aho kiri: Metero 1.135 hejuru y'inyanja
Uburebure bwimbitse cane: Hafi ya metero 80–84
Amazi asohoka:
Sisitemu: Nile Basin
Aho giherereye
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga ca Victoria kiri hagati ya Afurika y'Ubuseruko. Tanzania ni yo ifise igice kinini caco (hafi 49%), Uganda ikagira hafi 45%, mu gihe Kenya ifise hafi 6%.
Gifise ibirwa amajana menshi, harimwo , biri mu birwa binini kandi bizwi cane.
Inkomoko y'izina
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga cahawe izina Victoria mu 1858 n'umushakashatsi , mu guha icubahiro .
Imigezi yinjiramwo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Imigezi myinshi yinjira muri Lake Victoria, harimwo:
- Kagera River (ni rwo runini kurusha ayandi)
- Nzoia river
- Yala river
- Sondu river
- Mara river
- Grupeto river
- Mbalageti river
- Sio river
Uruzi rusohokamwo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Amazi y'ikiyaga asohoka mu , hanyuma agaca mu , akinjira muri , maze agakomereza mu .
Ibinyabuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga ca Victoria kirimwo:
- Amafi menshi, harimwo Nile perch na tilapia.
- Inyoni z'amazi z'amoko menshi.
- Ingona n'imvubu.
- Ibimera vyo mu mazi nk'urukangaga rw'amazi (water hyacinth), rwabaye ikibazo gikomeye.
Akamaro k'ubukungu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ikiyaga ca Victoria gifise akamaro kanini:
- Uburovyi.
- Ubwikorezi bwo mu mazi hagati y'ibihugu bitatu.
- Ubukerarugendo.
- Gutanga amazi ku baturage.
- Ubudandaji n'iterambere ry'ubukungu.
Ibibazo gihura na vyo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- Kwanduzwa n'imyanda n'inganda.
- Isambuka ry'amashyamba mu bibaya bigitanga amazi.
- Ukwiyongera kw'urukangaga rw'amazi (water hyacinth).
- Gufata amafi birenze urugero.
- Ihindagurika ry'ibihe.
Umusozo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni umutungo kamere w'agaciro kanini muri Afurika y'Ubuseruko. Gifise uruhara rukomeye mu gutunga abantu amamiliyoni biciye ku burovyi, ubuhinzi, ubwikorezi n'ubukerarugendo. Kubungabunga iki kiyaga ni ngirakamaro kugira ngo gikomeze gutanga inyungu ku bihugu bigisangiye no ku bisekuru bizokurikira.