Uruzi rwa Kiwira
Uruzi rwa Kiwira
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni rumwe mu migezi yo mu majyepfo y’uburengero bwa , mu karere ka Mbeya. Ruzwi cane kuko rufise isoko mu misozi y’ibirunga (volcanic highlands) kandi rugira uruhara mu gutunga ibidukikije n’ubuhinzi bwo muri ako karere.
Izina: Kiwira River
Igihugu: Tanzania
Uburebure: ~100–120 km (hafi)
Isoko (source): Poroto Mountains / Mbeya volcanic highlands
Iherezo (mouth):
Akarere runyuramwo: Mbeya Region, Kyela District
Ubwoko: Ishami rija mu kiyaga (Lake Malawi tributary)
Aho ruva n’aho rugana
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ruvira mu misozi ya Poroto na Mbeya Highlands, ahantu hagwa imvura nyinshi kandi hari ubutaka bw’ibirunga burumbuka.
Rutembera rugana mu majyepfo, ruca mu kibaya ca Kyela (kimwe mu bibaya binini vy’umuceri), hanyuma rugasohokera mu .
Akamaro k’Uruzi rwa Kiwira
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]1. Ubuhinzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Kiwira ni isoko ikomeye y’ubuhinzi:
- umuceri (Kyela rice – uzwi cane)
- imboga
- ibihingwa vyo mu bibaya
- kuhira imirima
2. Amazi y’abantu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- kunywa amazi
- isuku
- kuvomera amatungo
- gukoresha mu midugudu ya Kyela
3. Uburovyi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Iyo rwinjiye muri Lake Malawi:
- rufasha uburovyi bw’amafi
- rugaburira ecosystem y’ikiyaga
4. Ibidukikije
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- rutwara intungamubiri ziva mu misozi y’ibirunga
- rugaburira ibishanga vya Kyela
- rufasha mu kubungabunga biodiversity ya Lake Malawi basin
Ibinyabuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Mu ruzi rwa Kiwira no ku nkengera zarwo haboneka:
- amafi y’amoko atandukanye
- imvubu mu bice vya Kyela/Lake Malawi
- inyoni z’amazi
- ibimera vyo mu bishanga (papyrus)
- ibikoko vyo mu bibaya
Ibibazo ruhura na vyo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ruhura n’ibi bibazo:
- imyuzure mu bihe vy’imvura nyinshi
- isuri iva ku misozi y’ibirunga
- gucibwa kw’amashyamba
- kwanduzwa n’ubuhinzi (fertilizers & pesticides)
- gukoresha ubutaka birenze urugero mu Kyela plain
Akamaro mu bukungu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Kiwira ifasha Tanzania mu:
- ubuhinzi bw’umuceri (Kyela rice economy)
- uburovyi bwa Lake Malawi
- gutanga amazi ku baturage
- iterambere ry’akarere ka Mbeya
Umusozo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni uruzi ruto ariko rufise akamaro kanini mu majyepfo ya Tanzania, cyane cane mu buhinzi bw’umuceri n’ubuzima bw’abaturage bo muri Kyela. Rufasha kandi mu kugaburira no kubungabunga ibidukikije.