Jump to content

Uruzi rwa Luvua

Kuva Wikipedia

ni uruzi runini ruherereye mu gihugu ca Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (RDC), mu karere k’ubuseruko. Ni rumwe mu migezi ikomeye ifasha mu gutanga amazi y’uruzi runini rwa Congo, kandi rufite akamaro kanini mu bidukikije, ubuhinga bwo gutwara abantu n’ibintu, hamwe n’ubuzima bw’abaturage bo muri ako karere.


1. Inkomoko y’uruzi rwa Luvua

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Uruzi rwa Luvua rutangura ku iyaga rya Mweru (Lake Mweru), iri ku rubibe hagati ya RDC na Zambiya. Amazi y’iryo yaga niyo asohokamwo agatangura gukora uruzi rwa Luvua.

Iyi nkomoko ituma Luvua ruba uruzi rufise isoko ikomeye y’amazi aturuka mu biyaga n’imvura igwa muri ako karere.


2. Aho rugeze n’aho rujya

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Uruzi rwa Luvua rutembera rwerekeza mu buraruko, rugaca mu ntara ya Haut-Katanga mu gihugu ca RDC.

Rugenda rugaburira uruzi rwa Lualaba, ari rwo rutangurirako uruzi rwa Congo. Iyo Luvua rugeze ku Lualaba, rufasha kongereza amazi menshi yinjira muri sisitemu y’uruzi rwa Congo, rumwe mu migezi minini kw’isi.


3. Uburebure n’akarere ruherereyemwo

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Naho uburebure nyabwo bushobora guhinduka bivanye n’inyishu zitandukanye, uruzi rwa Luvua ruri mu migezi miremire yo muri RDC.

Ruciye mu:

  • ibibaya,
  • imisozi mito mito,
  • n’ahantu hari amashyamba n’ibiti vyinshi.

Aka karere karangwa n’ubutaka burumbuka kubera imyuzure y’uruzi.


4. Imiterere y’uruzi

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Uruzi rwa Luvua rufise:

  • amazi atemba ku muvuduko utandukanye bivanye n’ibihe,
  • ibice bifise amazi menshi mu gihe c’imvura,
  • n’ibice bitari bike birimwo amabuye n’umusenyi.

Rufasha kandi mu gukora ibiyaga bito bito n’imiyoboro y’amazi isanzwe ikoreshwa n’ibinyabuzima.


5. Akamaro k’uruzi rwa Luvua

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]
  • Rutuma habaho ubuzima bw’ibinyabuzima vyinshi (amafi, inyoni, n’ibindi).
  • Rufasha mu kubungabunga uruzitiro rw’ibimera n’amashyamba.
  • Rutanga uburumbuke bw’ubutaka ku nkengero zarwo.

5.2 Mu buzima bw’abantu

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]
  • Ni isoko y’amafi ku baturage bo mu karere.
  • Rukoreshwa mu kuvomerera imyaka.
  • Rimwe na rimwe rukoreshwa mu gutwara ibintu ku nzuzi nto nto zijana narwo.

5.3 Mu buhinga bw’amazi

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]
  • Ruri mu migezi igaburira uruzi rwa Congo, rumwe mu migezi ifise akamaro kanini mu isi.
  • Rutanga umusanzu mu kugenzura urugero rw’amazi mu karere.

6. Ibidukikije n’ibibazo bihari

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Nka migezi myinshi yo muri Afurika, uruzi rwa Luvua ruhura n’ibibazo bitandukanye:

  • Gucibwa kw’amashyamba ku nkengero zarwo
  • Isenyuka ry’ubutaka (erosion)
  • Ihindagurika ry’ibihe rituma amazi yiyongera canke agabanuka
  • Udukoko n’umwanda ahantu hatandukanye

Ibi bibazo bishobora kugira ingaruka ku buzima bw’abantu n’ibinyabuzima.


7. Akamaro mu mateka n’iterambere

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Akarere uruzi rwa Luvua ruherereyemwo karigeze gukoreshwa mu:

  • guhanahana ibidandazwa hagati y’uturere two muri RDC,
  • uburovyi bwari isoko y’ubuzima,
  • n’imirimo y’ubuhinzi ku nkengero zarwo.

N’ubu rukiri ingenzi mu buzima bwa buri munsi bw’abaturage bo muri Haut-Katanga.


Uruzi rwa Luvua ni uruzi rukomeye mu sisitemu y’imigezi ya . Rutanga umusanzu ukomeye mu bidukikije, mu bukungu bw’abaturage, no mu kugaburira amazi y’uruzi rwa Congo.

Kubera akamaro karwo, ni ngombwa kubungabunga ibidukikije birugose kugira ngo rukomeze gufasha ibisekuruza biri imbere.

Niba ushaka, nagukorera kandi: