Jump to content

Uruzi rwa Momba

Kuva Wikipedia

ni rumwe mu migezi yo mu majyepfo y’uburengero bwa , mu karere ka Songwe. Ruzwi cane mu kibaya ca Rukwa, aho rugira uruhara mu gutwara amazi y’imvura agana mu bishanga n’ikiyaga ca .


Izina: Momba River

Igihugu: Tanzania

Uburebure: ~100–150 km (hafi)

Isoko (source): Imisozi yo mu karere ka Songwe (Western Tanzania highlands)

Iherezo (mouth): Lake Rukwa basin (ibishanga vya Rukwa)

Akarere runyuramwo: Songwe Region (Momba District)

Ubwoko: Uruzi rujya mu kibaya (Rukwa basin tributary)


Aho ruva n’aho rugana

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

ruvira mu misozi mito mito yo mu karere ka Songwe, ahantu hagwa imvura mu bihe bimwebimwe vy’umwaka. Rutembera rugana mu bibaya vya Rukwa, ruca mu mirima n’utuyaga two mu majyepfo y’uburengero bwa Tanzania.

Amaherezo, amazi yarwo yinjira mu sisitemu y’ibishanga n’ikiyaga ca , ikiyaga kitagira isohoka (endorheic basin).


Akamaro k’Uruzi rwa Momba

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Momba ifasha cane mu:

  • guhinga umuceri mu bibaya
  • ibigori n’ibishyimbo
  • imboga n’ibihingwa vyo mu bibaya
  • kuhira imirima mu gihe c’izuba

  • kunywa amazi mu midugudu yo mu Songwe
  • isuku n’ibikorwa vya buri munsi
  • kuvomera amatungo

  • igaburira ibishanga vya Lake Rukwa basin
  • ifasha kugumana uruzitiro rw’amazi mu gihe c’imvura
  • igabanya isuri iva ku misozi mito

4. Uburovyi (mu sisitemu ya Rukwa)

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Naho Momba ubwayo atari uruzi runini cane:

  • ifasha mu kugaburira ibiyaga n’ibishanga vya Rukwa
  • ituma amafi abaho muri ecosystem ya Lake Rukwa

Mu ruzi rwa Momba no ku nkengera zarwo haboneka:

  • amafi y’amoko atandukanye
  • inyoni z’amazi
  • ibimera vyo mu bishanga (papyrus)
  • ibikoko bito bito vyo mu bibaya

Ibibazo ruhura na vyo

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

ruhura n’ibi bibazo:

  • kugabanuka kw’amazi mu bihe vy’izuba
  • isuri iva ku misozi n’ubuhinzi
  • gucibwa kw’amashyamba
  • kwanduzwa n’ifumbire n’imiti y’ubuhinzi
  • ihindagurika ry’ibihe (climate variability)

Momba ifasha Tanzania mu:

  • ubuhinzi bwo mu bibaya vya Songwe
  • gutanga amazi ku baturage
  • gushigikira ibishanga vya Lake Rukwa basin
  • iterambere ry’uturere twa Momba District

ni uruzi ruto ariko rufise akamaro kanini mu karere ka Songwe, cyane cane mu buhinzi n’amazi y’abaturage. Rufasha kandi mu kubungabunga sisitemu y’ibishanga n’ikiyaga ca .