Uruzi rwa Momba
Uruzi rwa Momba
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni rumwe mu migezi yo mu majyepfo y’uburengero bwa , mu karere ka Songwe. Ruzwi cane mu kibaya ca Rukwa, aho rugira uruhara mu gutwara amazi y’imvura agana mu bishanga n’ikiyaga ca .
Izina: Momba River
Igihugu: Tanzania
Uburebure: ~100–150 km (hafi)
Isoko (source): Imisozi yo mu karere ka Songwe (Western Tanzania highlands)
Iherezo (mouth): Lake Rukwa basin (ibishanga vya Rukwa)
Akarere runyuramwo: Songwe Region (Momba District)
Ubwoko: Uruzi rujya mu kibaya (Rukwa basin tributary)
Aho ruva n’aho rugana
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ruvira mu misozi mito mito yo mu karere ka Songwe, ahantu hagwa imvura mu bihe bimwebimwe vy’umwaka. Rutembera rugana mu bibaya vya Rukwa, ruca mu mirima n’utuyaga two mu majyepfo y’uburengero bwa Tanzania.
Amaherezo, amazi yarwo yinjira mu sisitemu y’ibishanga n’ikiyaga ca , ikiyaga kitagira isohoka (endorheic basin).
Akamaro k’Uruzi rwa Momba
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]1. Ubuhinzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Momba ifasha cane mu:
- guhinga umuceri mu bibaya
- ibigori n’ibishyimbo
- imboga n’ibihingwa vyo mu bibaya
- kuhira imirima mu gihe c’izuba
2. Amazi y’abantu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- kunywa amazi mu midugudu yo mu Songwe
- isuku n’ibikorwa vya buri munsi
- kuvomera amatungo
3. Ibidukikije
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- igaburira ibishanga vya Lake Rukwa basin
- ifasha kugumana uruzitiro rw’amazi mu gihe c’imvura
- igabanya isuri iva ku misozi mito
4. Uburovyi (mu sisitemu ya Rukwa)
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Naho Momba ubwayo atari uruzi runini cane:
- ifasha mu kugaburira ibiyaga n’ibishanga vya Rukwa
- ituma amafi abaho muri ecosystem ya Lake Rukwa
Ibinyabuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Mu ruzi rwa Momba no ku nkengera zarwo haboneka:
- amafi y’amoko atandukanye
- inyoni z’amazi
- ibimera vyo mu bishanga (papyrus)
- ibikoko bito bito vyo mu bibaya
Ibibazo ruhura na vyo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ruhura n’ibi bibazo:
- kugabanuka kw’amazi mu bihe vy’izuba
- isuri iva ku misozi n’ubuhinzi
- gucibwa kw’amashyamba
- kwanduzwa n’ifumbire n’imiti y’ubuhinzi
- ihindagurika ry’ibihe (climate variability)
Akamaro mu bukungu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Momba ifasha Tanzania mu:
- ubuhinzi bwo mu bibaya vya Songwe
- gutanga amazi ku baturage
- gushigikira ibishanga vya Lake Rukwa basin
- iterambere ry’uturere twa Momba District
Umusozo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni uruzi ruto ariko rufise akamaro kanini mu karere ka Songwe, cyane cane mu buhinzi n’amazi y’abaturage. Rufasha kandi mu kubungabunga sisitemu y’ibishanga n’ikiyaga ca .