Uruzi rwa Ndarugu
Uruzi rwa Ndarugu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni rumwe mu migezi mito ariko ifise akamaro yo mu gihugu ca , ruherereye mu karere ka Central Kenya. Ruzwi cane mu ntara za Kiambu n’inkengero za Nairobi kubera ko rufasha mu gutanga amazi n’ubuhinzi.
Izina: Uruzi rwa Ndarugu
Igihugu: Kenya
Uburebure: ~60–100 km (hafi)
Isoko (source): Imisozi ya Aberdare Range
Iherezo (mouth): Rwinjira mu system
Akarere runyuramwo: Kiambu County, Gatundu, Thika outskirts
Ubwoko: Ishami ry’uruzi (tributary)
Aho ruva n’aho rugana
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Ndarugu ruvira mu misozi ya Aberdare, ahantu hagwa imvura nyinshi kandi hari amashyamba. Rutembera rugana mu bumanuko bushira ubuseruko, ruca mu turere twa Kiambu (Gatundu North & South), hanyuma rugasohokera mu sisitemu y’.
Akamaro k’Uruzi rwa Ndarugu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]1. Ubuhinzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ndarugu ifasha cane mu:
- guhinga imboga
- ibirayi n’ibigori
- ikawa (coffee farming)
- kuhira imirima y’akarere ka Kiambu
2. Amazi y’abantu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- gutanga amazi ku midugudu
- kunywa no gusukura
- ibikorwa vy’amazu n’imirima
3. Ubworozi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- kuvomera inka n’ihene
- gushigikira ubworozi bwo mu bibaya
4. Kubungabunga ibidukikije
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- ifasha kugumana ibishanga vyo muri Athi basin
- igabanya isuri iva mu misozi ya Aberdare
- igira uruhara mu sisitemu y’amazi ya Nairobi
Ibinyabuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Mu ruzi rwa Ndarugu haboneka:
- amafi mato mato
- inyoni z’amazi
- ibimera vyo ku nkengera
- ibikoko vyo mu bibaya
Ibibazo ruhura na vyo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Ndarugu ruhura n’ibi bibazo:
- kwanduzwa n’imyanda iva mu midugudu yegereye Nairobi
- gucibwa kw’amashyamba ya Aberdare
- kugabanuka kw’amazi mu bihe vy’izuba
- isuri n’iterwa ry’imyuzure mu bihe vy’imvura nyinshi
- gukoresha amazi birenze urugero
Akamaro mu bukungu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ndarugu ifasha Kenya mu:
- gutanga amazi ku baturage ba Kiambu
- ubuhinzi bwa cash crops (coffee & vegetables)
- gushigikira sisitemu ya Athi River basin
- guteza imbere imidugudu yegereye Nairobi
Umusozo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni uruzi ruto ariko rufise akamaro kanini mu karere ka Kiambu no mu nkengero za Nairobi. Rufasha mu buhinzi, amazi n’ibidukikije, kandi kururinda ni ngombwa kugira ngo rukomeze gutanga inyungu ku baturage.