Jump to content

Uruzi rwa Nzoia

Kuva Wikipedia

ni rumwe mu migezi minini kandi y’ingenzi yo mu burengero bwa . Ruzwi cane kuko rwinjira mu kandi rugira uruhara runini mu buhinzi, ubuhinga bw’amazi (irrigation) n’imyuzure mu karere ka Bungoma na Busia.

Izina: Uruzi rwa Nzoia

Igihugu: Kenya

Uburebure: ~320 km (hafi)

Isoko (source): Imisozi ya Mount Elgon na Cherangani Hills

Iherezo (mouth): Lake Victoria (Winam Gulf)

Akarere runyuramwo: Bungoma, Kakamega, Busia, Trans Nzoia

Ubwoko: Ishami rija mu kiyaga (Lake Victoria tributary)


Aho ruva n’aho rugana

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Uruzi rwa Nzoia ruvuka mu misozi ya hamwe na Cherangani Hills. Rutembera rugana mu burengero bwa Kenya, ruca mu bibaya binini vy’ubuhinzi, hanyuma rukinjira mu ku ruhande rwa Winam Gulf.

Mu nzira yarwo, ruca mu turere tw’ubuhinzi twinshi two muri Western Kenya.


Akamaro k’Uruzi rwa Nzoia

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Nzoia ni isoko ikomeye y’ubuhinzi muri Kenya:

  • umuceri mu bibaya vya Budalang’i
  • ibigori mu karere ka Trans Nzoia (Kenya’s “breadbasket”)
  • isukari (sugarcane) mu Bungoma
  • imboga n’ibindi bihingwa

  • gutanga amazi y’imijyi n’imidugudu
  • isuku n’ibikorwa vya buri munsi
  • kuvomera amatungo

Iyo rwinjiye muri Lake Victoria:

  • rufasha uburovyi bw’amafi
  • rutanga intungamubiri ku ecosystem y’ikiyaga

4. Imyuzure (flooding)

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Nzoia izwi kandi kubera:

  • imyuzure ikomeye mu Budalang’i flood plains
  • isenyuka ry’imirima mu bihe vy’imvura nyinshi

Mu ruzi rwa Nzoia no ku nkengera zarwo haboneka:

  • amafi y’amoko atandukanye
  • inyoni z’amazi
  • ibishanga vya papyrus
  • ibikoko bito bito vyo mu bibaya

Ibibazo ruhura na vyo

[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]

Uruzi rwa Nzoia ruhura n’ibi bibazo:

  • imyuzure ikomeye (Budalang’i floods)
  • gucibwa kw’amashyamba ya Mount Elgon
  • isuri (soil erosion)
  • kwanduzwa n’ubuhinzi n’inganda
  • kugabanuka kw’amazi mu bihe vy’izuba

Nzoia ifasha Kenya mu:

  • ubuhinzi bunini (maize & sugarcane belt)
  • gutanga amazi ku mirima n’imijyi
  • uburovyi bwa Lake Victoria
  • iterambere ry’akarere ka Western Kenya

ni uruzi runini kandi rufise akamaro kanini mu burengero bwa Kenya, cyane cane mu buhinzi n’ubuzima bw’abaturage. Nubwo rutera imyuzure mu bihe bimwe, rufatwa nk’inziza y’ubukungu bwa Western Kenya.