Uruzi rwa Sondu
Uruzi rwa Sondu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni rumwe mu migezi ikomeye yo mu burengero bwa . Ruzwi cane kuko rwinjira mu kandi rufise uruhara runini mu buhinzi, uburovyi n’inguvu z’amashanyarazi mu karere ka Kisumu–Kericho.
Izina: Uruzi rwa Sondu (Sondu-Miriu)
Igihugu: Kenya
Uburebure: ~110–130 km (hafi)
Isoko (source): Imisozi ya Mau Forest na Kericho Highlands
Iherezo (mouth): Lake Victoria (Homa Bay / Kisumu area)
Akarere runyuramwo: Kericho, Kisumu, Nyakach
Ubwoko: Ishami rija mu kiyaga (Lake Victoria tributary)
Aho ruva n’aho rugana
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Sondu ruvira mu misozi ya Mau Forest Complex n’akarere ka Kericho, ahantu hagwa imvura nyinshi. Rutembera rugana mu burengero bwa Kenya, ruca mu bibaya n’imisozi mito mito, hanyuma rugasohokera mu .
Mu nzira yarwo, ruca mu karere ka Nyakach, ahazwiho imisozi n’ibibaya bigufi.
Akamaro k’Uruzi rwa Sondu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]1. Ingufu z’amashanyarazi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni ingomero ikomeye:
- itanga amashanyarazi muri Kenya
- ikoresha amazi y’uruzi rwa Sondu
- ifasha mu iterambere ry’inganda
2. Ubuhinzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Amazi y’uruzi akoreshwa mu:
- guhinga umuceri mu bibaya vya Nyakach
- ibigori n’imboga
- ibihingwa vyo mu karere ka Kisumu
3. Uburovyi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Iyo rwinjiye muri Lake Victoria:
- rutuma amafi abaho
- rufasha abarovyi bo mu karere ka Nyanza
4. Amazi y’abantu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- kunywa amazi
- isuku
- kuvomera amatungo
Ibinyabuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Mu ruzi rwa Sondu no ku nkengera zarwo haboneka:
- amafi y’amoko atandukanye
- inyoni z’amazi
- ibimera vyo mu bishanga
- ibikoko bito bito vyo mu bibaya
Ibibazo ruhura na vyo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Sondu ruhura n’ibi bibazo:
- isuri ikomeye (soil erosion) mu misozi ya Kericho
- gucibwa kw’amashyamba ya Mau Forest
- kwanduzwa n’ubuhinzi n’inganda
- kugabanuka kw’amazi mu bihe vy’izuba
- amakimbirane y’ugukoresha amazi
Akamaro mu bukungu
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Sondu ifasha Kenya mu:
- gutanga amashanyarazi (Sondu Miriu plant)
- ubuhinzi bwo mu bibaya
- uburovyi bwa Lake Victoria
- gutanga amazi ku baturage
Umusozo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]ni uruzi rufise akamaro kanini mu burengero bwa Kenya, cyane cane mu nguvu z’amashanyarazi, ubuhinzi n’ubuzima bw’abaturage. Kururinda ni ngombwa kugira ngo rukomeze gufasha iterambere ry’akarere kose.