Uruzi rwa Tekeze
Uruzi rwa Tekeze (Tekezé / Setit)
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Tekeze, ruzwi kandi nka Setit, ni rumwe mu nzuzi nini zo muri Afurika y’Uburasirazuba, ruva muri Etiyopiya rukanyura ku mipaka ya Eritrea, hanyuma rugasohokera muri Sudani, rukaza gusohoka mu muryango wa Nile.
Inkomoko y’uruzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Tekeze rutangurira mu misozi miremire ya Etiyopiya (Ethiopian Highlands), ahantu hari ubutumburuke buri hejuru cane (bushobora kurenga metero 3,000). Aho ni ho amazi y’imvura n’amasoko atangura guterana agatanga uruzi rukomeye.
Inzira rucamwo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Tekeze rutembera mu bice bikurikira:
- Rutangurira mu majyaruguru ya Etiyopiya
- Ruca mu ntara ya Tigray
- Rukora igice c’umupaka hagati ya Etiyopiya na Eritrea
- Rukanyura mu burengero bwa Etiyopiya rujya muri Sudani
- Rwihurira n’uruzi rwa Atbara, hanyuma rugasohoka mu muryango wa Nile
Uburebure n’akarere ruherereyemwo
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- Uburebure: hafi km 608
- Agace rutemberamwo (basin): hafi km² 64,000–69,000
- Ruri mu muryango w’uruzi rwa Nile
Ikibanza kidasanzwe (Geography)
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Tekeze rurangwa n’ibintu bikomeye:
- Ruca mu misozi miremire n’imirongo y’amabuye (canyons)
- Rukora imwe mu mibande y’uruzi ndende cane kandi yimbitse muri Afurika
- Mu bice bimwe, umwobo warwo urashobora kurenza metero 2,000 z’ubujyakuzimu
Iherezo ry’uruzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- Rwihurira n’uruzi rwa Atbara muri Sudani
- Ayo mazi yose ashirwa mu Nile River, hanyuma akagenda gushika mu Nyanja ya Mediterane
Akamaro k’uruzi rwa Tekeze
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]1. Ubuhinzi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Rufasha mu kuhira imyaka mu bice vyumye vya Etiyopiya na Sudani.
2. Ingufu z’amashanyarazi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ku ruzi rwa Tekeze hubatswe urugomero rwa Tekeze Dam, rutanga amashanyarazi ku gihugu ca Etiyopiya.
3. Amazi n’ubuzima
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Ni isoko y’amazi ku bantu n’amatungo mu turere twumye.
4. Ibidukikije
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Rufise ibinyabuzima bitandukanye kandi rufasha mu kubungabunga ecosystem yo mu misozi n’imisozi miremire.
Ibibazo n’imbogamizi
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]- Imihindagurikire y’ibihe ituma amazi agabanuka canke yiyongera cane
- Isuri ikomeye mu mibande y’uruzi
- Gukoresha amazi mu bikorwa vy’ubuhinzi n’ingomero bishobora kugira ingaruka ku bidukikije
Umwanzuro
[hinyanyura inyandiko | hinyanyura inkomoko]Uruzi rwa Tekeze ni rumwe mu nzuzi zikomeye za Etiyopiya n’akarere ka Nile. Rufise akamaro kanini mu ngufu z’amashanyarazi, ubuhinzi n’amazi, kandi rufise n’akamaro kanini mu mateka n’umuco w’akarere karwo.